MEYA NIYOMWUNGERI YAHAYE ABAYOBOZI N’ABAKOZI B’INAMA Y’IGIHUGU ISHINZWE UBUMENYI N’IKORANABUHANGA, IKIGANIRO KU MATEKA YA JENOSIDE YAKOREWE ABATUTSI MU 1994

Kuri uyu wa 23 Gicurasi 2025, Umuyobozi w’Akarere, Bwana Hildebrand NIYOMWUNGERI yahaye abayobozi n’abakozi b’Inama y'Igihugu Ishinzwe Ubumenyi n'Ikoranabuhanga (NCST) basuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi, ikiganiro cyagarutse ku isenyuka ry’ubumwe bw’Abanyarwanda, ingengabitekerezo mu mitegekere y’u Rwanda, itegurwa n’ishyirwa mu bikorwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi, ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi mu Karere n’ibindi.

Meya NIYOMWUNGERI yababwiye ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda yaturutse ku mugambi wateguwe na Leta y’u Rwanda hagati ya 1990 na 1994 yari iyobowe n’intagondwa z’Abahutu zitifuzaga amahoro kubera ingengabitekerezo y’irondabwoko, urwango, ivangura n’amacakubiri bari barimitse nk’umurongo wa politiki w’imitegekere y’igihugu.

Yababwiye ko mu mateka y’u Rwanda, indangagaciro y’ubunyarwanda yazaga imbere ya byose. Imibanire y’Abanyarwanda yari ishingiye ku ipfundo ryo kumva ko basangiye igihugu cy’u Rwanda, ururimi rw’Ikinyarwanda, Umwami wabo no kwemera Imana y’i Rwanda. Bari bafite imigenzo y’umuco yabigishaga kuba UMWE nk’ubucuti, ubuvandimwe, ubusabane, ubufatanye, ubwizerane, ubworoherane, ubwuzuzanye, kwihangana, kwakira abakugana, kwiyoroshya, kudasumbanya n’indi. Bakagira indangagaciro z’umuco batozaga abana bakiri bato nk’ubupfura ari nayo mpamvu umwana wa mbere bamwita imfura, bashaka kwerekana ko ubupfura ari ryo pfundo ry’umuco riri hejuru ya byose bukagaragarira mu myifatire n’imigirire by’intangarugero

Hari n’izindi ndangagaciro zunganira ubupfura zirimo ubwangamugayo, ukuri, ishema, ubutwari, ishyaka, umurava, umucyo n’izindi. Bakagira za kirazira zafashaga abato n’abakuru guhora bitwararitse ikibi: kirazira kwica, kwiba, kubeshya, guhemuka, kwiyandarika, kwangiza iby’abandi, ... 

 

Imigenzo n’indangagaciro byashenywe n’irondabwoko ryinjijwe mu Rwanda n’abakoloni b’Ababiligi na benshi mu bapadiri b’abanyamahanga, bazanye intekerezo nshya zacaga Abanyarwanda mo ibice bubaka amateka mashya yagaragazaga ko Abanyarwanda bagizwe n’ibice byakomotse ahantu hatandukanye, ibyaje kugeza Igihugu kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Yavuze ko nyuma y’uko Ingabo zahoze ari iza RPA- Inkotanyi zihagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Leta y’Ubumwe bw’Abanyarwanda yongeye kubanisha Abanyarwanda.

Yabasabye gusigasira Ubumwe bwagezweho, birinda amacakubiri n’ingengabitekerezo ya Jenoside. 

Dr. Eugène MUTIMURA, Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Inama y'Igihugu Ishinzwe Ubumenyi n'Ikoranabuhanga (NCST) wari uyoboye iri tsinda, yavuze ko nyuma yo gusobanurirwa amateka yaranze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu cyahoze ari Perefegitura ya Gikongoro by’umwihariko i Murambi, biyemeje guharanira ko Jenoside itazongera kuba ukundi mu Rwanda.

Iri tsinda ryaturutse mu Nama y'Igihugu Ishinzwe Ubumenyi n'Ikoranabuhanga (NCST), ryaremeye bamwe mu bacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bo mu Karere batishoboye, aho ryabagabiye inka.